Thanh toán số mở rộng ‘cánh cửa’ tài chính toàn diện đến người dân

(Chinhphu.vn) - Đến cuối năm 2025, 88,96% người trưởng thành đã có tài khoản, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tương đương khoảng 28 lần GDP. Bài toán tiếp theo là đưa tài chính toàn diện từ mở rộng tiếp cận sang sử dụng thực chất.

Thanh toán số mở rộng cơ hội tiếp cận tài chính

Phát biểu tại Tọa đàm "Thúc đẩy tài chính toàn diện - Động lực từ thanh toán không dùng tiền mặt" ngày 6/10, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ là sự thay đổi phương thức thanh toán mà còn tạo nền tảng để người dân, doanh nghiệp tiếp cận sâu hơn với các dịch vụ như tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm và các sản phẩm tài chính khác.

Theo Phó Thống đốc, phát triển thanh toán không dùng tiền mặt cần tiếp tục gắn với mục tiêu tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030, lấy khả năng tiếp cận và sử dụng thực chất, an toàn, bình đẳng các dịch vụ tài chính làm trọng tâm.

Cùng với hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cần phát triển đa dạng tổ chức cung ứng, sản phẩm, dịch vụ; đồng bộ hạ tầng tài chính - thanh toán số; tăng kết nối, liên thông dữ liệu; đồng thời nâng cao hiểu biết tài chính, kỹ năng số, bảo mật, phòng chống gian lận và bảo vệ quyền lợi người sử dụng.

Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh. Theo bà Nguyễn Thị Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN, đến tháng 8/2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56%, giá trị tăng 13,26%. Giao dịch trực tuyến tăng 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị; thanh toán qua điện thoại di động tăng tương ứng 35,33% và 23,9%.

Thanh toán qua mã QR tại các đơn vị chấp nhận thanh toán tăng 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị.

Mạng lưới cung ứng dịch vụ tại khu vực nông thôn cũng tiếp tục được mở rộng. Đến ngày 30/6/2026, cả nước có khoảng 5.700 điểm đại lý thanh toán; 11,45 triệu tài khoản tiền di động được đăng ký, trong đó 6,18 triệu tài khoản đang hoạt động.

Theo bà Nguyễn Thị Thu, thanh toán không dùng tiền mặt là một "cửa ngõ" để người dân tiếp cận hệ thống tài chính. Việc giảm phụ thuộc vào điểm giao dịch vật lý cũng góp phần thu hẹp rào cản tiếp cận dịch vụ, nhất là tại nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Ngày 25/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 928/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030. Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP.

Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS, hạ tầng thanh toán số đang góp phần hình thành thói quen sử dụng tài khoản và dịch vụ tài chính chính thức. Hiện NAPAS kết nối 70 tổ chức thành viên, phục vụ khoảng 100 triệu khách hàng, kết nối hơn 20.000 ATM và hơn 930.000 POS/mPOS.

Hệ thống chuyển tiền nhanh hiện xử lý hơn 45 triệu giao dịch mỗi ngày; 60 ngân hàng và ví điện tử hỗ trợ giao dịch qua VietQR. VietQRGlobal cũng đã được kết nối với các mạng lưới tại Thái Lan, Lào và Campuchia.

Trong giai đoạn tới, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhấn mạnh cần tiếp tục phát triển hạ tầng thanh toán và tài chính số theo hướng đồng bộ, tăng kết nối trong nước và xuyên biên giới, đồng thời mở rộng tiếp cận tới khu vực nông nghiệp, nông thôn, vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, nhóm thu nhập thấp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các nhóm yếu thế.

Các sản phẩm, kênh cung ứng cần đơn giản, thuận tiện, chi phí hợp lý và phù hợp với nhu cầu thực tế. Đặc biệt, an toàn, bảo mật, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người tiêu dùng phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Theo Phó Thống đốc, tài chính toàn diện không chỉ được đo bằng số lượng người tiếp cận dịch vụ, mà quan trọng hơn là mức độ sử dụng thực chất và chiều sâu tiếp cận.

Anh Minh