(DNX). Dù đã đến giữa tháng 6/2021 nhưng tiến độ giải ngân nguồn vốn ODA vẫn rất chậm. Trong khi đó, giải ngân vốn đầu tư công, bao gồm vốn ODA, là một trong những động lực quan trọng để phục hồi, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh dịch Covid-19.

Theo Báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính cho biết theo kế hoạch, vốn đầu tư công nguồn ODA, vay ưu đãi nước ngoài được giao đầu năm 2021 của các địa phương là 63.709 tỉ đồng. Trong đó, vốn bổ sung có mục tiêu của ngân sách trung ương là 34.913 tỉ đồng và vốn cho các địa phương vay lại là 28.796 tỉ đồng.

Trả lời trên Người lao động, ông Trương Hùng Long, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính), tính đến cuối tháng 5/2021, số vốn nước ngoài mà các địa phương đã giải ngân chỉ hơn 1.100 tỉ đồng, bằng 1,73% dự toán.

Đặc biệt, có 37 tỉnh, TP chưa giải ngân đồng vốn nào, điển hình như Hà Giang, Điện Biên, Lai Châu, Yên Bái, Hòa Bình, Thái Nguyên, Lạng Sơn… Bộ Tài chính cho rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Các khâu từ nhập máy móc, thiết bị cho đến huy động chuyên gia, nhân công, nhà thầu nước ngoài, tư vấn giám sát đều bị ảnh hưởng.

Hình minh họa.

Ông Trương Hùng Long cũng chỉ ra nguyên nhân các dự án vướng mắc về bồi thường giải phóng mặt bằng; chậm thiết kế kỹ thuật, tổ chức đấu thầu, ký hợp đồng. Ngoài ra, một số dự án chậm tiến độ lại phải điều chỉnh dự án, liên quan đến việc điều chỉnh chủ trương đầu tư, thời gian thực hiện dự án, cơ cấu vốn, vốn dự phòng làm cho quá trình thực hiện dự án kéo dài.

Đặc biệt, đối với Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Hà Minh Hải cho biết, năm 2021, việc triển khai giải ngân các dự án ODA còn chậm do một số khó khăn vướng mắc. Đến hết tháng 5/2021, giá trị giải ngân vốn ODA của TP là 551 tỉ đồng, đạt 7,03% kế hoạch. Đặc biệt, một số gói thầu của dự án đường sắt đô thị Nhổn - Ga Hà Nội, dự án Nhà máy Nước thải Yên Xá có thiết bị phải nhập khẩu từ châu Âu và Nhật Bản đều bị ảnh hưởng do dịch Covid-19.

Theo Kinh tế đô thị đưa tin, một trong những khó khăn lớn là ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, nên việc các chuyên gia sang Việt Nam gặp khó khăn; các thiết bị cho các dự án (như đầu máy toa xe của gói thầu số 6 - dự án Tuyến đường sắt đô thị số 3; các thiết bị nhà máy xử lý nước thải của gói thầu số 1 - dự án Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá) phải nhập khẩu từ châu Âu, Nhật Bản... đều bị chậm tiến độ sản xuất và giao hàng.

Ngoài nguyên nhân về dịch Covid-19, việc triển khai một số dự án còn gặp các vướng mắc cụ thể như đối với dự án Tuyến đường sắt đô thị số 3 là vướng mắc về điều chỉnh thời gian và kinh phí của các gói thầu do tiến độ bị thực hiện dự án kéo dài do nhiều nguyên nhân trong đó lớn nhất là việc chậm GPMB các ga ngầm, nhiều khả năng dẫn đến tranh chấp hợp đồng với các nhà thầu quốc tế… đối dự án Tuyến đường sắt đô thị số 2 là vướng mắc về thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án chưa thực hiện xong; và liên quan đến quy hoạch ga ngầm C9 (sát hồ Hoàn Kiếm) nên không thi công được các gói thầu xây lắp. Đối với dự án Tăng cường giao thông đô thị bền vững cho dự án tuyến đường sắt đô thị số 3 Hà Nội là vướng mắc về việc cơ cấu lại dự án, phải thực hiện thủ tục điều chỉnh...
Để thúc đẩy việc giải ngân vốn ODA trong năm 2021, TP Hà Nội kiến nghị Bộ KH&ĐT sớm có hướng dẫn để các địa phương và các ngành rà soát, báo cáo Bộ KH&ĐT thực hiện thủ tục điều chỉnh kế hoạch vốn ODA năm 2021; đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành liên quan sớm xem xét cho ý kiến trong quá trình thực hiện các thủ tục điều chỉnh các Hiệp định vay với các nhà tài trợ của các dự án (cụ thể hiện nay là điều chỉnh thỏa ước vay AFD của Dự án Tuyến ĐSĐT Nhổn - ga Hà Nội); Bộ LĐTB&XH (chủ quản dự án Tăng cường lĩnh vực Giáo dục nghề nghiệp) sớm thực hiện các thủ tục ký Hiệp định vay của các dự án trường nghề để các dự án thành phần có thể giải ngân.
Theo đại diện lãnh đạo UBND TP Hà Nội, các dự án ODA hiện nay đang triển khai tại Hà Nội chủ yếu là các dự án lớn về đường sắt đô thị, quá trình triển khai gặp nhiều vướng mắc trong GPMB, sự khác biệt giữa quy định hiện hành của Việt Nam và thông lệ quốc tế, quy định nhà tài trợ khi triển khai các hợp đồng với nhà thầu quốc tế dẫn đến phát sinh nhiều tranh chấp. Do vậy, TP Hà Nội đề nghị các Bộ: KH&ĐT, Tài chính, GTVT, Xây dựng, Tư pháp… quan tâm, hướng dẫn UBND TP để xử lý các vướng mắc nêu trên, góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện, hạn chế các tranh chấp với nhà thầu.

Trước đó, cũng trên Người lao động, PGS-TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, cho rằng giải ngân vốn đầu tư công, trong đó có nguồn vốn nước ngoài chậm là "căn bệnh" nhiều năm qua, song năm nay càng trầm trọng hơn do ảnh hưởng bởi đại dịch.

Chính phủ cần sớm xem xét đưa ra chính sách cho phép các chuyên gia nước ngoài liên quan đến các dự án trong nước được nhập cảnh với các điều kiện phòng chống dịch chặt chẽ kèm theo. Chính phủ, bộ - ngành cần thảo luận, bàn bạc với các nhà tài trợ để xem xét một số chính sách cấp vốn đặc thù để triển khai dự án. "Nếu như trước đây, một số nhà tài trợ yêu cầu phải có khối lượng hoàn thành cơ bản mới cấp vốn thì trong điều kiện dịch bệnh như hiện nay, có thể thương thảo các phương án cấp vốn phù hợp để chúng ta thực hiện dự án" - ông Đinh Trọng Thịnh nói.

Ngọc Châu (T/h)